Facebook: een digitale strooppot?

Hoe ’s werelds grootste database gebruik/misbruik maakt van drie menselijke zwaktes.

In de jaren tachtig beleefden de direct marketingcongressen en -symposia annex beurzen echte hoogdagen. De Britten hadden hun event in Wembley, de Duitsers in Wiesbaden, de Italianen in Milaan, de Nederlanders in Maastricht, de Fransen in Parijs en de Aussies in Darling Harbour, Sydney.

DM hoogmis

Maar er was maar één echte DM-hoogmis en dat was het International DM Symposium in Montreux. Op het toppunt midden de jaren tachtig kwamen elk jaar in april een paar duizend DM-professionals afgezakt naar de oevers van Lac Leman. Tot grote vreugde van de hoteliers, restaurateurs, barhouders en Walter Schmidt, de organisator. Ik heb me laten vertellen dat dit voor de lokale middenstand het meest rendabele event was qua besteding per deelnemer. De Finnen kwamen zelfs met vliegtuigen vol om er te genieten van de eerste lentezon en van de naar hun normen goedkope alcohol. (Na twaalf uur ’s nachts werd Harry’s Bar in het Montreux Palace Hotel zelfs omgedoopt tot de Finse Ambassade.) Wat Cannes is voor de reclamewereld, was Montreux voor de DM-wereld. Ik zeg wel: was, want niet alleen het prestigieuze Symposium in Montreux is ter ziele gegaan, ook Wembley, Wiesbaden, Milaan en Maastricht zijn verzwolgen in de nevelen van de (veranderde) digitale tijden.

Een droom in Montreux

Het was in Montreux dat ik op een avond met een Whiskey Sour in de ene hand en een sigaar in de andere (ja, ik rookte toen nog pijp en af en toe een goede sigaar) in Harry’s bar zat te filosoferen met mijn Amerikaanse collega Peter Rosenwald, toen hoofd van Wunderman Worldwide. We droomden dat er misschien ooit een dag zou komen dat er wereldwijd maar één database meer zou zijn, waarin we alle prospecten zouden terugvinden. Maar, voegden we er nuchter aan toe, dat zal ongetwijfeld een droom blijven, want het verzamelen van de gegevens, de data-entry en vooral het up-to-date houden zou een fortuin kosten. Nu, amper dertig jaar later, bestaat die database weldegelijk. Ze heet Facebook en de data-entry en data-update kosten niets, want de consumenten doen het gewoon zelf. Zeer genereus, met woord en beeld, met veel plezier en zeer frequent.

Aandacht en nieuwsgierigheid

De strooppot van Marc Zuckerberg is zo in trek omdat hij dankbaar gebruik/misbruik maakt van twee zeer menselijke zwakheden: enerzijds de honger van ons ego naar aandacht en anderzijds onze grenzeloze nieuwsgierigheid. Wat die eerste zwakte betreft: het blijft me verbazen hoe groot de drang is van mensen om aan de wereld te laten weten in welk hotel/restaurant/bar ze zich nu weer bevinden, met wie ze daar zijn, wat ze gegeten of gedronken hebben en wat ze daarvan vinden. Zelf voel ik niet meteen die drang om mijn leven te etaleren op dit soort forum, maar ik laat me wel meeslepen door die andere menselijke zwakte: mijn nieuwsgierigheid. Ik ben dus een Facebook gluurder. Af en toe druk ik dan op de like-knop, zoals een schoothond likjes uitdeelt om zijn baasje te behagen, zo wil ik mijn “vrienden” behagen (en soms ook troosten of bemoedigen). Met als gevolg dat ik op mijn beurt door Facebook begluurd word want mijn “likjes” laten een digitaal spoor na. Bovendien heb ik onlangs online een product besteld dat ik op Facebook zag. Dus Zückerberg gebruikt ook nog een derde menselijke zwakheid: de verleiding tot impulsaankopen. Kortom: het is bij Facebook zoals in Las Vegas: the casino always wins. En ik weet op dit moment niet goed wat de gevolgen zijn van zo’n machtig en rijk casino voor onze samenleving.

Interesse in een recept voor een pittig SLA’tje?

Je hebt het fout als je denkt “Van Vooren gaat de culinaire toer op en treedt in de voetsporen van Jeroen Meus en Pascal Naessens.” Hoewel, aan de kijk- en verkoopcijfers van deze beide CKO’s (Chief Kitchen Officers) te zien zou ik dat misschien beter wel doen. De Belg is nu eenmaal meer geïnteresseerd in zijn maag dan in zijn brein.  Toch gaat dit stukje over “mind food”. De SLA waarover ik het hierna wil hebben heeft te maken met drie poorten om je geest weg te halen uit het eindeloze gepieker en om contact te maken met het hier en nu.

Björn haalde de inspiratie voor zijn inleidend praatje bij de start van onze stiltedag (door Björn’s zoontje ooit plastisch omschreven als de Nikskedoendag) bij Eckhart Tolle, auteur van de wereldwijde bestseller: De kracht van het Nu.

 S = stilte, L=lichaam, A = acceptatie

Ik kan uit eigen ervaring -na een hele dag oefenen- getuigen dat -bij mij althans- het proces bijna vanzelf verliep, waardoor ik zowel tijdens de zitmeditatie als de stapmeditatie in een soort heerlijke flow vertoefde.

Bijna alle stilte broeders en –zusters verklaarden bij de start dat ze –net als ik- zonder specifieke verwachtingen naar Damme gekomen waren, behalve veel nieuwsgierigheid naar wat er zich vandaag zou laten zien.  De SLA heeft daarbij geholpen.

Het Lichaam als eerste poort

“Als je ogen gesloten zijn: hoe weet jij dan waar je rechterhand nu is?” was de openingsvraag.
Eenvoudig: omdat je je hand kan voelen; misschien rust hij op je schoot en voel je dat contact, de warmte, je voelt je vingers (je kan ze desnoods wat bewegen), je voelt de ruimte in je handpalm, het contact met de lucht eromheen. Maar je kan je ook bewust worden van de binnenkant van je hand: hoe elke vinger -tot in je vingertopjes toe- bevloeid wordt met zuurstofrijk bloed, een stroom van vibrerende levensenergie.

Die oefening kan je uitbreiden naar je linkerhand en alle andere ledematen: van je voeten over je benen, je buik, je borst, je armen en je hoofd: overal zijn er triljoenen intelligente cellen actief, de wonderbaarlijke manifestatie van het leven.  Als jij je zo bewust bent van je lichaam, valt de denkende geest als vanzelf stil en ben je één met de vibrerende levensenergie.

De stilte als tweede poort

Zo glijd je bijna vanzelf binnen in het immense veld van de stilte. Je bent je niet alleen bewust van de stilte in de omgeving (de Stiltehoeve is nu eenmaal een db-arme plek) maar ook en vooral van de stille in je lichaam en je geest. Ook daar neemt het aantal db’s af. (De db’s in mijn geest noem ik de denkbubbels.) Ik voelde hoe ik opgenomen werd in-, ja af en toe zelfs verzwolgen werd door, de stilte. De stilte is  een geduldige ruimte die alles draagt: van het koeren van de bosduiven tot het ronken van het overvliegend vliegtuig.

Acceptatie als derde poort

En dan volgt de acceptatie: het aanvaarden van wat er nu is, van wat je nu ervaart. Niet noodzakelijk het leuk vinden of ermee akkoord gaan, maar wel erkennen hoe het is, zonder verzet of oordeel. Want natuurlijk liet mijn denkende geest af en toe zijn kop zien boven het SLA-veld. (Zoals bij het bedenken van het SLA-acroniem zelf). Soms werd mijn aandacht zelfs helemaal gekaapt. Maar ook dat kon ik accepteren.

Tijdens de stapmeditatie voelde ik, tussen het denken door, vooral hoe mijn lichaam schoorvoetend schreed door de stilte, hoe elk loopbaantje voor mij leeg was. Ik voelde hoe mijn voeten, mijn benen, mijn romp, mijn hoofd, samen solidair door de leegte en de stilte gleden. Geen enkel lichaamsdeel bleef alleen achter in de SLA.

Ik zat gisteren weer bij een bende rare snuiters.

De bende kwam samen zonder enig punt op de agenda.

Er was geen doel dat moest bereikt worden, er werden geen Key Performance Indicators vooropgezet.

Iedereen begon met te zeggen: ik zie wel wat er op mij afkomt vandaag.

Geen controle, geen krampachtig sturen of subtiel manipuleren.

Er was geen discussie, geen competitie, geen haantjesgedrag. Geen scherpe woorden of verwijten. Geen snedige tweets. We staarden mekaar niet aan met blikken vol vuur. We zaten zwijgzaam met gesloten ogen in een kring.

Er was geen dj, geen orkest, geen video-wall of lichtshow. Geen alcohol of andere geestverruimende middelen.

Er was stilte. Niet de ijzige, koele stilte tussen mensen die mekaar negeren of misprijzen, maar de Nobele Stilte tussen mensen die mekaar dragen, mekaar verdragen, mekaar vertrouwen.

Björn gaf kort enkele wegwijzers mee die ons konden helpen om de weg terug te vinden naar het Aardsparadijs, waar we onszelf hebben uit verjaagd, onder meer door onze gevoelens van schuld. Schuld tegenover onszelf: ik ben niet goed genoeg, ik ben geen goede vader, moeder, collega. Schuld tegenover de anderen, de wereld.

Merk op, zei Björn, dat onder elk gevoel van schuld een oordeel schuilt: een oordeel over jezelf, de ander, de wereld. Kijk naar dat oordeel.

"Accepteer was is

Laat gaan wat was 

Omarm wat komt”

Terwijl we de rest van de dag zo zwijgend samenzaten in de vertrouwde Stiltehoeve, voelde elk van ons hoe het veld van verbondenheid geleidelijk sterker werd tussen ons, als een warme, voedende bron, een tedere vlam midden in onze kring. Hoe we mekaar die dag hebben gesteund en gedragen, in Stilte.

Het was weer heerlijk vertoeven bij die bende sympathieke rare snuiters.