Wat zijn de dominante leestekens in je dialoog?
Ik bedoel: zowel in de dialoog met jezelf als met de
anderen. Zonder het goed te beseffen leven we namelijk allemaal met een soort
Michel Wuyts of José De Cauwer in ons hoofd: een onophoudelijk kwetterende commentaarstem
bij de wedstrijd van het dagelijkse leven. Een dag in de stilte helpt om je bewust worden
van die stem en van het feit dat ze NIET de wedstrijd is. In de stilte oefen je
ook het bedienen van de volumeknop om de stem te dempen en de wedstrijd te
ervaren zoals hij zich ontvouwt, van moment tot moment.
Bij de start van onze Stiltedag zei iemand dat de stiltemomenten
de komma’s is zijn in onze zinnen. Dit bracht mij op het idee om enkele van de favoriete leestekens van
de commentaarstem in mijn hoofd en in mijn dialoog met anderen te onderzoeken.
Het uitroepteken!
Johan Anthierens noemde dit ooit “de champetter onder de leestekens.”
Het roept bij mij het beeld op van een matrak. Je vindt het op allerhande verbods-
gebods- en waarschuwingsbordjes: van “Deur Toe!!” over “Honden aan de leiband!!!”
Het is de strenge stem van het afkeuren, het veroordelen. Je voelt de boosheid en
de voldoening waarmee de schrijver op zijn toetsenbord hamerde!!!!!
Mijn oordelende stem is een sterk ontwikkelde, luide en vrij
dominante stem. Deze reflexmatige stem is een erfenis van mijn verre voorvaderen.
Zij die de gevaren zonder verpinken konden inschatten, hadden de grootste kans
om te overleven. Het grote nadeel van deze eertijds nuttige reflex is dat mijn
brein ook vandaag nog sterk de neiging heeft om voorrang te geven aan het
dramatische, het bedreigende, het oordelende en veroordelende.
Dit zorgt ervoor dat mijn aandacht onweerstaanbaar aangezogen
wordt door het kleine vlekje op het voor de rest witter-dan-witte hemd van mijn
tafelgenoot.
De bedenkers van de koppen in de nieuwsberichten zijn
meesters in het bespelen van deze “negativity bias” van mijn brein. Om de
schijn van de beschaving hoog te houden wordt het uitroepteken gewoonlijk gecensureerd
in de lay-out. Het staat er niet, maar toch hangt zijn schaduw over de tekst. Je
voelt dat het er wel was bij het schrijven.
Het vraagteken?
In tegenstelling tot het strakke, rechtlijnige uitroepteken presenteert
het vraagteken zich met een elegante, sierlijke zelfs speelse boog. Het is het
teken van het onderzoeken, het twijfelen, het niet weten, de nieuwsgierigheid. Het
is het vraagteken dat mij op het mindfulness pad heeft gebracht.
Waarom heb ik stress? Wat kan ik doen om beter om te gaan
met mijn stress? Of op een nog dieper niveau: wat wil ik bereiken met mijn
leven?
De dubbele punt:
Dit is het favoriete leesteken van copywriter Mark Van Bogaert,
een van de docenten met wie mijn Direct Marketing Institute destijds jarenlang
heeft samengewerkt. Het kondigt aan dat wat erna volgt belangrijk is. De
dubbele punt zet de rest van de zin als het ware op een piëdestal. “Ik kijk
naar Linda en besef: zij is de vrouw van mijn leven.” De dubbele punt is een
paukenslag of, om in de meditatietraditie te blijven, de gong. Het doet je
kijken en luisteren met verscherpte aandacht.
De komma
Dit zijn de korte pauzemomenten, de mini-stiltes, die zowel
de spreker als de luisteraar toelaten om even op adem te komen. Waardoor de
dialoog begrijpelijker wordt.
De punt
Het compactste onder de leestekens zorgt voor structuur en
daardoor voor overzicht en rust kijk maar hoe jij deze paragraaf ervaart waarin
ik bewust alle punten en komma’s heb weggelaten dat zorgt wellicht voor enige
verwarring of minstens voor wat onrust de punt wijst bij voorkeur op het einde
van een gedachte of gebeurtenis het is een moment van afronden van landen
In een meditatiesessie is de punt het moment waarop we een
gedachte loslaten. Ze laten gaan. Om niet meegesleurd te worden in de gedachtestroom.
Het beletselteken…
Dit is het moment waarop we ruimte bieden aan de andere, om
zijn of haar verhaal toe te laten. Vul zelf maar in…
De punt komma;
Dit is een tweeslachtig leesteken: noch punt, noch komma. Daarom
dat ik dit leesteken zelden gebruik. Ik verkies het origineel: of de punt, of
de komma.
De witruimte
Ik weet niet of de witruimte volgens taalkundigen officieel
als een leesteken aanzien wordt. Watikwelweetisdatdithetkrachtigsteinstrumentisineendialoog.
Niet enkel de witruimte tussen de woorden en zinnen is belangrijk. Ook en
vooral de witruimte tussen de regels en paragrafen. Hoeft het ons te verbazen
dat we in de digitale wereld in de namen van websites (de zogenaamde url) en in
de hastag (#) op twitter geen witruime mogen gebruiken? De digitale wereld
beschouwt witruimte als zinloze leegte die opgevuld moet worden, 24 uur op 24
uur, 7 dagen op 7. De digitale stopverf die onze geesten verstikt.
Ik grijp even terug naar de
cursus dialoog marketing van mijn leermeester Siegfried Vögele: zijn advies was
om een paragraaf bij voorkeur niet langer te maken dan zeven regels (niet zeven
zinnen). Om dan een witregel te laten. Bovendien gaf hij als raad om de belangrijkste
paragraaf integraal te laten inspringen, omdat die extra witruimte zorgt voor
extra aandacht. Zoals deze paragraaf bewijst.
Witruimte is de Edele Stilte, het Zwangere Niets, dat potentieel
alles kan bevatten en net daarom zo krachtig is. Hoe groter de witruimte hoe
krachtiger. De korte versie is de symbolische minuut stilte waarmee Sting zijn
concert in de Bata’clan begon. De iets langere versie zijn de acht en een halve
uur stilte (van 9u tot 17u30) die we om de zes weken intensief oefenen in de
Stiltehoeve Metanoia.
Ik begrijp best dat veel mensen afgeschrikt worden door de
stilte, wellicht omdat ze onbewust bang zijn om alleen met zichzelf samen te
zijn. In stilte stilstaan en niets anders doen dan naar binnenkijken, naar de
commentaarstem en de leestekens in je geest: het vraagt moed en geduld. Je kan
er proberen over schrijven. Je moet het vooral zelf ervaren.
